Απέργησε χωρίς φόβο
Η απεργία είναι θεμελιώδες δικαίωμα. Εδώ απαντάμε στις πιο συχνές απορίες: τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η εταιρεία σου, πώς να συμμετέχεις σε περιφρούρηση και τι να κάνεις αν η αστυνομία σού ζητήσει στοιχεία ή σου έρθει πρόστιμο.
Οι πληροφορίες αυτές είναι ενδεικτικές και δεν αντικαθιστούν τη νομική συμβουλή. Για οποιοδήποτε πρόβλημα, απευθύνσου στο σωματείο σου ή στην απεργιακή επιτροπή σου.
Το δικαίωμά σου στην απεργία
Πρέπει να ενημερώσω την εταιρεία ότι θα απεργήσω;
Όχι. Δεν έχεις καμία υποχρέωση να ανακοινώσεις από πριν στην εταιρεία ότι θα συμμετάσχεις στην απεργία, ούτε να εξηγήσεις γιατί. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα: εκείνη τη μέρα μπορείς να το ασκήσεις και να μην πας στη δουλειά.
Ο προϊστάμενος με ρωτάει αν θα απεργήσω. Πρέπει να απαντήσω;
Δεν χρειάζεται να το πεις. Μπορείς να μην απαντήσεις, να πεις ότι δεν έχεις αποφασίσει ακόμα ή να δώσεις μια αόριστη απάντηση. Η εταιρεία δεν μπορεί να χρησιμοποιεί ερωτήσεις, πιέσεις ή απειλές για να σε κάνει να παραιτηθείς από το δικαίωμά σου: «πρέπει να το ξέρω για να οργανωθώ», «πες μου τώρα αν θα έρθεις», «μετά θα υπάρξουν συνέπειες»… Αν φοβάσαι αντίποινα, μπορεί να βοηθήσει να αφήσεις γραπτό ίχνος (ένα email ή ένα μήνυμα από το συνηθισμένο κανάλι) ότι ασκείς το δικαίωμά σου στην απεργία. Αν σε πιέζουν, κράτα αποδείξεις και απευθύνσου στο σωματείο σου.
Μπορούν να με απολύσουν ή να με τιμωρήσουν επειδή απήργησα;
Δεν μπορούν να σε απολύσουν ούτε να σε τιμωρήσουν επειδή άσκησες το δικαίωμα στην απεργία: ούτε πειθαρχική ποινή, ούτε χειρότερες συνθήκες, ούτε καμία βλάβη επειδή συμμετείχες. Μια απόλυση ή ποινή λόγω απεργίας είναι άκυρη και μπορεί επιπλέον να επιφέρει κυρώσεις για την εταιρεία. Το ότι απαγορεύεται δεν σημαίνει ότι δεν συμβαίνει: η εταιρεία μπορεί να προσπαθήσει να το καλύψει με άλλη αιτία. Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικό να κρατάς αποδείξεις από την αρχή.
Με απέλυσαν ή μου επέβαλαν ποινή. Τι κάνω;
Μην το αφήσεις να περάσει και κινήσου γρήγορα, γιατί οι προθεσμίες για προσφυγή είναι πολύ σύντομες. Αν σου δώσουν εκκαθάριση ή επιστολή, υπόγραψε γράφοντας «No conforme» (διαφωνώ) και βάλε την πραγματική ημερομηνία που σου την παρέδωσαν. Μάζεψε ό,τι έχεις (email, μηνύματα, αλλαγές βάρδιας, μάρτυρες) και πήγαινε αμέσως στο σωματείο σου.
Θα μου κόψουν χρήματα επειδή απεργώ;
Ναι. Κατά τη διάρκεια της απεργίας η σύμβαση αναστέλλεται: δεν πληρώνεσαι για εκείνη τη μέρα ούτε καταβάλλονται εισφορές στην ισπανική Κοινωνική Ασφάλιση (Seguridad Social) γι' αυτήν. Αφαιρείται επίσης το αναλογούν μέρος των έκτακτων αποδοχών και της εβδομαδιαίας ανάπαυσης. Οι άδειες δεν θίγονται, και τα επιδόματα παρουσίας ή συνέπειας εξαρτώνται από τη συλλογική σου σύμβαση. Όμως η απεργία δεν είναι τιμωρία: η εταιρεία δεν μπορεί να σου κόψει τίποτα παραπάνω ως ποινή. Η απεργία κοστίζει· η έλλειψη δικαιωμάτων κοστίζει πολύ περισσότερο.
Αν απεργήσω, μπορούν να βάλουν άλλο άτομο να κάνει τη δουλειά μου;
Όχι. Η αντικατάσταση απεργών είναι παράνομη: δεν μπορούν να προσλάβουν άτομα απ' έξω για να κάνουν τη δουλειά σου, ούτε να μετακινήσουν συναδέλφισσες και συναδέλφους σε άλλη θέση ή καθήκοντα για να σε καλύψουν, ούτε να σε αντικαταστήσουν με αυτοματοποιημένα μέσα. Αν πιστεύεις ότι συμβαίνει, κατέγραψε ό,τι μπορείς και ενημέρωσε το σωματείο σου.
Τι γίνεται αν ορίζονται ελάχιστες υπηρεσίες (προσωπικό ασφαλείας);
Οι ελάχιστες υπηρεσίες ορίζονται όταν η απεργία αφορά βασικές υπηρεσίες, και δεν σημαίνουν ότι όλο το προσωπικό πρέπει να δουλέψει. Αν σε ορίσουν, η εταιρεία πρέπει να σου το γνωστοποιήσει με αποδεδειγμένο τρόπο (γραπτώς, δεν αρκεί ένα τηλεφώνημα) και πρέπει να τις καλύψεις με το ωράριο και τα καθήκοντα που σου έχουν ανατεθεί. Οι ελάχιστες υπηρεσίες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αδειάσει στην πράξη η απεργία: αν έχεις αμφιβολίες, απευθύνσου στο σωματείο σου.
Τηλεργασία. Μπορώ κι εγώ να απεργήσω;
Ναι. Η τηλεργασία δεν καταργεί το δικαίωμά σου στην απεργία. Απεργία δεν σημαίνει μόνο να μην πας στο γραφείο: σημαίνει να μη δουλέψεις. Εκείνη τη μέρα δεν συνδέεσαι, δεν απαντάς σε email, δεν σηκώνεις επαγγελματικά τηλέφωνα και δεν κάνεις εργασίες. Απεργία γίνεται και από το σπίτι.
Είμαι σε δοκιμαστική περίοδο. Μπορώ να απεργήσω;
Ναι, έχεις τα ίδια δικαιώματα. Είναι όμως μια περίοδος μεγάλης ανασφάλειας, οπότε είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αφήσεις γραπτό ίχνος ότι ασκείς το δικαίωμά σου και να κρατάς αποδείξεις για κάθε πίεση.
Δουλεύω σε οικιακή εργασία. Μπορώ να απεργήσω;
Ναι. Η νομοθεσία για την οικιακή εργασία σου αναγνωρίζει τα ίδια βασικά εργασιακά δικαιώματα, μαζί και το δικαίωμα στην απεργία. Επειδή είναι πιο εκτεθειμένη δουλειά, άφησε γραπτό ίχνος και, σε κάθε αντίποινο, απευθύνσου στο σωματείο σου.
Στην εταιρεία μου δεν υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση ή δεν είμαι μέλος σωματείου. Μπορώ να απεργήσω;
Ναι. Το δικαίωμα στην απεργία ανήκει σε κάθε εργαζόμενη και εργαζόμενο, είτε είναι μέλος σωματείου είτε όχι, και είτε υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση στην εταιρεία είτε όχι. Αν η εταιρεία λέει το αντίθετο, ψεύδεται.
Είναι νόμιμη αυτή η απεργία;
Ναι. Η 11N είναι γενική απεργία που κηρύχθηκε νόμιμα από συνδικάτα με παρουσία στην περιοχή, τα οποία τήρησαν τις προϋποθέσεις προειδοποίησης και περιεχομένου της προκήρυξης. Κάθε μισθωτή εργαζόμενη ή μισθωτός εργαζόμενος μπορεί να συμμετάσχει.
Είμαι αυτοαπασχολούμενη. Με αφορά;
Η απεργία κηρύσσεται για μισθωτούς εργαζόμενους, αλλά ως αυτοαπασχολούμενη μπορείς να σταματήσεις εκείνη τη μέρα και να κατεβάσεις το ρολό. Η σχέση με τους πελάτες σου δεν έχει να κάνει με το δικαίωμα στην απεργία, οπότε σκέψου πώς μπορείς να συμμετάσχεις. Σου τα λέμε στην καμπάνια Κατεβασμένα ρολά.
«Αν απεργήσεις, θα δούμε…»
Η εταιρεία σου δεν μπορεί να σε απειλήσει ούτε να πάρει αντίποινα για να σε εμποδίσει να απεργήσεις. Αν δέχεσαι απειλές, εκφοβιστικά μηνύματα, προειδοποιήσεις για «συνέπειες» ή πιέσεις για να μη συμμετάσχεις, κράτα τα όλα: email, μηνύματα WhatsApp, εσωτερικές ανακοινώσεις, αλλαγές βάρδιας, μεταγενέστερες ποινές… Κατέγραψε ό,τι συμβαίνει και επικοινώνησε με το σωματείο σου.
Περιφρουρήσεις και κινητοποιήσεις
Τι μπορεί να κάνει μια ενημερωτική περιφρούρηση;
Η περιφρούρηση εξηγεί τους λόγους της απεργίας και καλεί σε συμμετοχή: μοιράζει προκηρύξεις, μιλάει με όσες και όσους έρχονται για δουλειά, σηκώνει πανό, χρησιμοποιεί ντουντούκα ή μαζεύει οικονομική ενίσχυση. Το όριο είναι ο σεβασμός στην απόφαση όποιου δεν θέλει να συμμετάσχει: οι απειλές, ο εκφοβισμός και η βία δεν καλύπτονται από το δικαίωμα στην απεργία. Μιλήστε χωρίς να περικυκλώνετε ή να κυνηγάτε κανέναν, αφήστε ελεύθερες τις εξόδους και μη στέκεστε μπροστά σε οχήματα που κινούνται.
Χρειάζεται άδεια για συγκέντρωση ή διαδήλωση;
Όχι. Η συνάθροιση και η διαδήλωση είναι θεμελιώδη δικαιώματα και δεν χρειάζονται άδεια. Πρέπει όμως να γνωστοποιηθούν από πριν στην Delegación del Gobierno (την αντιπροσωπεία της ισπανικής κεντρικής κυβέρνησης): 10 έως 30 μέρες πριν, ή τουλάχιστον 24 ώρες πριν για επείγοντες λόγους, αναφέροντας ποιος καλεί, τόπο, ώρα, σκοπό και διαδρομή. Κρατήστε το αποδεικτικό. Αν την απαγορεύσουν ή την τροποποιήσουν, πρέπει να το αιτιολογήσουν και να το γνωστοποιήσουν εντός 72 ωρών· υπάρχουν 48 ώρες για προσφυγή, οπότε αναζητήστε αμέσως νομική υποστήριξη.
Αποκλεισμοί δρόμων, εισόδων ή καταλήψεις
Κάθε δράση έχει τους δικούς της νομικούς κινδύνους. Πριν οργανώσετε αποκλεισμό δρόμου, αποκλεισμό εισόδων ή κατάληψη, μάθετε τις πιθανές συνέπειες και εξασφαλίστε τη νομική υποστήριξη του σωματείου ή της επιτροπής σας.
Η αστυνομία μού ζητάει στοιχεία ταυτότητας
Μπορούν να σου ζητήσουν ταυτότητα αν βλέπουν ενδείξεις παράβασης ή για την πρόληψη αδικήματος, και πρέπει να σου εξηγήσουν τον λόγο. Ρώτα: «Ποιος είναι ο λόγος του ελέγχου ταυτότητας;» και, αν δεν σε αφήνουν να φύγεις: «Είμαι υπό κράτηση ή πρόκειται για έλεγχο ταυτότητας;». Μη δίνεις ψευδή στοιχεία και μην αντιστέκεσαι σωματικά: κάθε κατάχρηση αμφισβητείται μετά, με νομική υποστήριξη. Αν δεν μπορούν να σε ταυτοποιήσουν επί τόπου, μπορούν να σε πάνε στο τμήμα μόνο γι' αυτόν τον σκοπό, για έξι ώρες το πολύ, και όταν φεύγεις πρέπει να σου δώσουν βεβαίωση: ζήτησέ την και κράτησέ την. Σημείωσε την ώρα, το μέρος και τους αριθμούς αναγνώρισης των αστυνομικών που φαίνονται.
Κι αν με συλλάβουν;
Έχεις δικαίωμα να μάθεις γιατί, να μη μιλήσεις, σε δικηγόρο (και να μιλήσεις ιδιαιτέρως μαζί της ή μαζί του πριν καταθέσεις), να ειδοποιηθεί ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης, σε διερμηνέα και σε ιατρική φροντίδα. Μπορείς να πεις: «Θέλω να ασκήσω το δικαίωμα σιωπής και να μιλήσω ιδιαιτέρως με τη δικηγόρο μου». Η κράτηση πρέπει να διαρκεί μόνο όσο είναι απολύτως απαραίτητο, με ανώτατο όριο τις 72 ώρες πριν αφεθείς ελεύθερη ή οδηγηθείς στο δικαστήριο. Αν δεις να συλλαμβάνουν μια συντρόφισσα, σημείωσε ώρα, τόπο και πού την πηγαίνουν, ειδοποίησε τη νομική υποστήριξη, βρες μάρτυρες και κράτα τα βίντεο.
Μπορώ να βιντεοσκοπήσω την αστυνομία;
Ναι. Η βιντεοσκόπηση μιας αστυνομικής επέμβασης δεν είναι από μόνη της παράβαση, πάντα από ασφαλή θέση και χωρίς να παρεμποδίζεις. Η αστυνομία δεν μπορεί να σου πάρει το κινητό μόνο επειδή βιντεοσκοπείς: αν το κάνει, ζήτα τον λόγο και βεβαίωση. Κράτα το πρωτότυπο αρχείο χωρίς περικοπές και δώσ' το στην υπεράσπιση· η δημοσίευση στα social media είναι άλλη απόφαση και πρέπει να προστατεύεται η ταυτότητα των ανθρώπων που εμφανίζονται.
Μου ήρθε πρόστιμο ή κλήση
Το ότι σου ζήτησαν στοιχεία δεν σημαίνει ότι θα σου βάλουν πρόστιμο. Αν έρθει κοινοποίηση, κράτησέ τη μαζί με τον φάκελο ή το αποδεικτικό και την ημερομηνία που την παρέλαβες, και ειδοποίησε το συντομότερο τη νομική υποστήριξη: οι προθεσμίες είναι σύντομες. Στα ελαφρά και σοβαρά πρόστιμα μπορείς να πληρώσεις με έκπτωση 50 % εντός 15 ημερών, αλλά τότε δεν μπορείς πια να προσφύγεις. Πάρε συμβουλή πριν πληρώσεις.
Πριν βγεις
- Πάρε μαζί σου το DNI (ή το έγγραφο ταυτότητάς σου): δεν είναι υποχρεωτικό να το έχεις πάντα, αλλά έτσι αποφεύγεις να σε πάνε στο τμήμα για ταυτοποίηση.
- Σημείωσε το τηλέφωνο νομικής υποστήριξης του σωματείου ή της επιτροπής σου, και σε χαρτί ή στο χέρι.
- Προστάτεψε το κινητό σου με PIN και μην κουβαλάς λίστες, διευθύνσεις ή στοιχεία που δεν χρειάζονται.
- Πάρε νερό, άνετα ρούχα και παπούτσια και τα φάρμακά σου αν τα χρειάζεσαι, και ενημέρωσε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης αν έχεις κάποιο πρόβλημα υγείας.
- Συμφωνήστε ένα σημείο συνάντησης σε περίπτωση που χωριστεί η ομάδα, και με ποιον θα γυρίσεις.
Έχεις κι άλλες απορίες;
Ρώτα στο σωματείο σου, στην απεργιακή επιτροπή σου ή τις συναδέλφισσες και τους συναδέλφους σου, αλλά μη μείνεις σπίτι. Βρες την επιτροπή σου στο Toka ή γράψε μας στο [email protected].
